Waar op te letten bij kopen van edelstenen of sieraden waarin edelstenen zijn gezet

Iedereen kent de uitdrukking: Als het te mooi is om waar te zijn, dan is het dat vaak ook.
Dit geldt zeer zeker ook bij de aanschaf van edelstenen of met edelstenen bezette sieraden, want er is vrijwel geen ander voorwerp dat vaker onterecht als ‘echt’ (=natuurlijk) wordt verkocht dan een edelsteen.
Het is voor de gemiddelde consument bijna niet te doen om op eigen oordeel de echtheid of waarde van een edelsteen te bepalen. Hiervoor moet men toch vertrouwen op kundige juweliers of experts. Toch zijn er een aantal zaken die veelvuldig voorkomen in de (online) handel die men gerust mag beschouwen als een rode waarschuwingsvlag. Dit zijn termen, uitdrukkingen en zogenaamde garanties waarvoor men op de hoede mag zijn.
Hieronder een aantal 'rode vlaggen' die – de één vaker dan de ander – opdoemen in de (vooral online) edelstenen- en sieradenhandel zoals Marktplaats, Catawiki en Ebay, en die men beter kan herkennen als waarschuwende rode vlag dan als een aanprijzing.

via de volgende links kunt u makkelijk het betreffende onderwerp openen:

   Mazzeltjes en koopjes...?
   "
Deze steen heeft insluitsels, dus hij is echt!"
   
Andere type stenen dan diamant die zijn getest met een diamanttester
   Gebruik en misbruik van diamant gradueringen

   Foutief gebruik van helderheidsbepalingen als IF, VVS1, VS1, SI2 e.d


Mazzeltjes en koopjes...

belangrijkste vuistregel:

is een steen goed van kleur, mooi transparant, van behoorlijk gewicht, en behoort deze tot de meest gewilde soorten zoals robijn, saffier en smaragd, dan worden ze niet verkocht voor enkele tientallen euro’s.

Een handelaar verkoopt geen stenen die honderden tot duizenden euro’s waard zijn voor enkele procenten van de waarde. Natuurlijk, er zal eens in de zoveel tijd wel 's een waardevolle steen per ongeluk voor veel te weinig geld worden verkocht. Maar ga er maar van uit dat er op dit gebied vrijwel nooit ‘mazzeltjes’ of ‘koopjes’ zijn, enkel addertjes onder het gras.
Krijgt men voor enkele tientjes een grote bloedrode robijn of hemelsblauwe saffier aangeboden? Dan heeft men oftewel te maken met een synthetische steen, een simulant of een kwalitatief zeer slechte steen die behandeld is met bijvoorbeeld (lood)glas vulling.

Vooral dit laatste komt veelvuldig voor en is voor een gemiddelde koper niet te ontdekken. Hierbij worden kwalitatief zeer slechte robijnen (vaak een soort van skelet-achtig hoopje robijn vol gaten en scheuren) geimpregneerd met een zeer zacht loodglas dat een lichtbrekingsindex heeft gelijk aan dat van robijn. Hierna wordt de steen in z’n uiteindelijke vorm geslepen, waarbij het glas (dat dezelfde lichtbrekening heeft als de robijn) vrijwel onzichtbaar alle gaten en scheuren heeft opgevuld. Punt is dat dit glas (met een hardheid van ongeveer 5 op de schaal van Moh, in tegenstelling tot de 9 van robijn op dezelfde schaal) tijdens het dragen van de robijn zeer snel zal verweren en beschadigd raken. Ook kan een goudsmid (en u als klant) zeer onaangenaam verrast worden wanneer de goudsmid een sieraad met zo’n steen erin repareert of op maat maakt. Een zuivere robijn kan de vlam en het zuurbad van de goudsmid op zich goed verdragen. Zit er glas in zo’n robijn, dan zal de steen vrijwel zeker uit elkaar springen of geëtst worden door het zuur. Ook saffieren van zeer lage kwaliteit en waarde kunnen op deze manier worden ‘opgewaardeerd’. Vele andere soorten kennen vergelijkbare behandelingen met andere soorten vullers.  

[terug naar overzicht] 

 
Dit is een robijn van zeer slechte kwaliteit, vol gaten en scheuren. Omdat deze zijn gevuld met loodglas dat dezelfde lichtbreking heeft als robijn, lijkt de steen op het eerste gezicht van goede kwaliteit. Als een glasgevulde robijn tijdens werkzaamheden van de goudsmid in aanraking komt met een vlam of het zuurbad wordt al heel snel duidelijk hoe waardeloos de steen werkelijk is.

 

 

 

 

 

 

 

 


 

"Deze steen heeft insluitsels, dus hij is echt!"

Nee: insluitsels zijn geen enkele garantie dat men te maken heeft met een natuurlijke edelsteen. Synthetische stenen bijvoorbeeld, en dan vooral de types die zijn geproduceerd doormiddel van flux- en hydrothermale kristalgroei-technieken zijn meestal rijk aan insluitsels. Vaak zelfs van zo’n overtuigend voorkomen dat het veel ervaring vraagt om te kunnen detecteren dat ze niet van natuurlijke origine zijn. Maar ook goedkope en amorfe (=niet kristalijne) materialen zoals glas en kunststoffen kunnen insluitsels bevatten.
Er bestaat bijvoorbeeld een glasproductieproces, genaamd devitrificatie, waarbij een zeer gecontroleerde en langzame afkoeling van gesmolten glas interne kristalgroei mogelijk maakt. Deze kristalletjes zien er op het eerste gezicht uit alsof je te maken hebt met een volkomen natuurlijke steen.
Kortom: insluitsels in een edelsteen zijn in geen enkel opzicht een bewijs van natuurlijke oorsprong.

[terug naar overzicht] 

Hierboven een microfoto van zogenaamde vloeistofveren in een synthetische 'Ramaura' flux- robijn.

 

De steen hierboven is een natuurlijke robijn, eveneens met vloeistofveren

 

 

 

 

 

 

 

 

Dit is door de mens gemaakt glas dat door het devitrificatie-proces kleine kristalijne mos / varen-achtige (dendritische)  insluitsels heeft gekregen.

 

In deze natuurlijke opaal hebben zich ook dendritsiche insluitsels ontwikkeld, hier is alleen geen mens aan te pas gekomen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Andere stenen dan diamant die zijn getest met een diamanttester

Het komt regelmatig voor dat een verkoper een edelsteen of sieraad aanprijst door te wijzen op een test met een diamanttester. Niet zelden wordt dan als toelichting gegeven: "Ik heb deze steen getest met een diamanttester, en deze slaat uit naar (bijv.) de waarde zus of zo, en die komt overeen met saffier, dus is het een echte saffier"

Helaas is dit absoluut geen betrouwbare indicatie. Inderdaad staan er in de handleidingen (en soms ook op de schaalverdeling) van testers vaak meerdere type stenen vermeld. Wanneer een steen wordt getest en de wijzer of het lampje slaat uit tot een waarde waarvan wordt gezegd dat deze overeenkomt met bijv. een saffier, topaas etc., dan kan dit hoogstens een indicatie geven, maar zelfs deze indicatie is niet meer dan een vage aanwijzing.

Daarnaast is deze indicatie enkel van nut wanneer er een betrouwbare tester wordt gebruikt. De meeste diamanttesters die de laatste jaren worden verkocht zijn de types die voor enkele tientjes via sites als Marktplaats worden aangeschaft. Deze modellen zijn van dusdanig slechte kwaliteit, dat men mag afvragen of ze zelfs maar een diamant kunnen detecteren.

Werking van een diamanttester
Diamanttesters zijn gemaakt om snel een diamant van andere stenen te kunnen onderscheiden, dat is alles. Dit doet de tester door de zeer hoge warmtegeleiding van de diamant te detecteren. Deze is namelijk veel hoger bij diamant dan bij vrijwel alle andere edelstenen. De tester produceert een hittepunt dat een exacte hoeveelheid warmte afgeeft aan de diamant. Deze gekalibreerde hoeveelheid hitte én de snelheid waarmee deze wordt afgevoerd, geven twee parameters die de tester gebruikt om te berekenen of de steen een diamant is of niet. (let op: een diamanttester kan niet een synthetische moissanite detecteren. Deze krijgt bij een gewone diamanttester de onterechte indicatie "Diamant".)

 

Andere stenen hebben een lagere warmtegeleiding, en geven dus andere waarden aan, bijvoorbeeld saffier, kwarts, topaas etc. Aangezien er veel meer stenen en materialen bestaan die een vergelijkbare warmtegeleiding hebben als saffier, kwarts of topaas, is die meting niet erg bruikbaar. Afgezien hiervan hebben we ook te maken met het bestaan van grote hoeveelheden synthetische stenen die exact dezelfde fysische, chemische en kristallografische eigenschappen hebben als hun natuurlijke tegenhangers, dus ook dezelfde ratio van warmtegeleiding. In het beste geval kan een tester misschien aangeven dat er een indicatie is dat men te maken heeft met een robijn, saffier, spinel etc. maar of deze synthetisch is of natuurlijk: dat kan de tester niet bepalen. Aangezien er ook op steeds grotere schaal synthetische (sier)diamant op de markt verschijnt, geldt dit laatste dus zelfs voor diamant.


Voor het testen van andere stenen dan diamant is de diamanttester dus niet echt bruikbaar. 

[terug naar overzicht] 


Gebruik en misbruik van diamantgradueringen

Zeer veel voorkomend maar zeer onterecht is het gebruik van termen en afkortingen als ‘VVS1, VS2, I3 etc. voor andere edelstenen dan de diamant.
Dit zijn kwaliteitsgradueringen die (met goede redenen, zoals verderop wordt toegelicht) enkel gebruikt dienen te worden voor diamanten. De kwaliteit van een diamant wordt volgens vaststaande regels en protocollen vastgesteld. Deze termen hebben betrekking op de ‘Clarity" (interne helderheid) van de diamant, en de interne helderheid is 1 van de 4 peilers van de diamantgraduering. Ook wel in het engels de "Four C’s" genoemd, welke zijn:

  • Color (kleur). Deze wordt bij kleurloze diamanten over het algemeen aangeduid met een schaalverdeling die door de GIA (Gemological Institute Of America) is ontwikkeld. Hierbij is een diamant met de indicatie D volkomen wit en kleurloos, elke letter daarboven geeft een steeds verder verlopende tint richting geel. Ander gekleurde diamanten zoals groene, blauwe, oranje, volkomen gele etc. krijgen het predicaat "Fancy Coloured" met daarbij de exacte kleur genoemd)

         

  • Clarity (helderheid). Hiervoor worden afkortingen als IF, VVS1, VS2 etc. gebruikt, plus grafische aanduidingen in diamantschema’s die insluitsels, glissen (interne klief- en splijtvlakken) en andere defecten aanduiden.

         

  • Cut (waaronder vallen: slijpvorm / slijpkwaliteit / proporties / symmetrie / polijsting)

           

  • Carat weight (het gewicht in karaat)


Wereldwijd zijn er binnen de diamanthandel afspraken gemaakt om de kwaliteit van diamanten op basis van deze 4 C’s te standaardiseren, zodat iedereen die een diamant met een geldig en geaccepteerd certificaat wil kopen of verkopen, exact de waarde van de diamant kan verifieren.

[terug naar overzicht] 


Foutief gebruik van helderheids-bepalingen als IF, VVS1, VS1, SI2 e.d.

Wanneer bij de aanschaf van edelstenen (met uitzondering dus van diamant) termen worden gebruikt als IF, VVS1 etc. dan is voorzichtigheid geboden aangezien dit een belangrijke indicatie is dat u met een onkundige verkoper te maken heeft.
Voor andere edelstenen zijn een aantal van de eerder genoemde "C’s" uiteraard ook van toepassing: de kwaliteit van het slijpsel en de polijsting bijvoorbeeld, of het gewicht in karaat. Helaas wordt ook de "Clarity" veelvuldig gebruikt voor andere stenen dan diamant, en dit is bij vrijwel alle overige edelstenen volkomen zinloos en zelfs onwenselijk.
Er zijn een aantal goede redenen aan te voeren waarom men verre moet blijven van helderheids kwalificeringen als VVS, VVS1 IF etc. van alle andere edelstenen dan diamant.

  • een volkomen ‘schone’ steen, zonder enig insluitsel kun je het predicaat IF geven (Internally flawless), maar een robijn, saffier, smaragd, spinel, aquamarijn en noem ze maar op, die volkomen vrij is van enig insluitsel is bij voorbaat hoogst verdacht. Het is namelijk een ongelooflijke zeldzaamheid dat een natuurlijke edelsteen geen insluitsels heeft. De kans is dan ook veel groter dat zo’n steen oftewel synthetisch is, of een simulant.

Dit is een synthetische spinel. Eén van de meest voorkomende synthetische stenen die in bijna elke kleur gemaakt kan worden. Zoals te zien is deze steen volkomen helder en vrij van insluitsels. Zou je deze steen gradueren op helderheid zoals bij diamanten, dan is hij technisch gezien een IF (Internally Flawless / loepzuiver), maar dat  is dus allesbehalve een positief predikaat in dit geval.

 

De steen hierboven is een natuurlijke rode spinel. Zelfs met het blote oog zijn er al een behoorlijk aantal kleine insluitsels te zien. Wanneer men deze steen zou gradueren zoals een diamant, dan zou die de laagst mogelijke score krijgen: I (included, level 1, 2 of 3), en daarmee een kwalificatie krijgen die hem degradeert tot 'van zeer lage kwaliteit'. Een onzinnige score want dit is een behoorlijk kostbare en relatief zeldzame steen!

  • Voor diamanten onder (grofweg) het karaat kan men ook vaak beter kiezen voor een VVS1 met duidelijke natuurlijke insluitsels (er zijn ook specifieke niet natuurlijke insluitsels die juist aangeven dat men te maken heeft met synthetische diamant) aangezien deze minieme insluitsels 100% bewijs zijn van de natuurlijke oorsprong van de diamant. Een IF diamant zal een zware (en kostbare) testprocedure door moeten om erkend te kunnen worden als natuurlijke steen, iets dat voor kleinere diamanten niet rendabel is.
  • Het bepalen of er wel of geen insluitsels aanwezig zijn, en zo ja: van welke orde ze zijn, is voor een leek niet te bepalen. Bij diamanten is de interne helderheid vooral gericht op graduering / marktwaarde bepaling, maar voor alle andere edelstenen zijn insluitsels en andere interne kenmerken tevens diagnostisch. Ze worden door de edelsteenkundige op microscopisch niveau onderzocht en geven vaak uitsluitsel of de steen een natuurlijke of een synthetische is, maar ook kunnen insluitsels soms aangeven of een steen uit een bepaalde regio komt. Dit laatste kan van groot belang zijn voor de waarde. Een authentieke Birma-robijn van goede kwaliteit is bijvoorbeeld (veel) waardevoller dan een vergelijkbare Afrikaanse variant. Dit geldt voor veel meer soorten stenen, bekend zijn naast de Birma-robijn de Kasjmir-saffier en de Perzische turkoois.

Deze specifieke oriëntatie van rutielnaaldjes in een robijn geven aan dat het om een Birma-robijn gaat.

 

Een melkachtige, 'nevel' in een saffier van deze kleur maakt duidelijk dat het een Kasjmir-saffier is. Evenals de Birma-robijn een van de meest gezochte en waardevolle corundum-soorten.

[terug naar overzicht] 


 

 

 

 

 
COPYRIGHT: Op deze website rust auteursrecht. Niets van deze website mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder de voorafgaande toestemming van secat.nl
Het edelsteenkundig/ gemmologisch onderzoek dat Secat uitvoert wordt gedaan door een  internationaal erkend en geregistreerd FGA edelsteenkundige
Secat Edelsteenkundig Bureau  is lid van de Vakvereniging Nederlandse Edelsteenkundigen
CIBJO is de wereldwijde organisatie voor de sieraden-,  edelstenen en aanverwante branches. CIBJO staat voor: Confédération Internationale de la Bijouterie, Joaillerie, Orfèvrerie des Diamants, Perles et Pierres

 
Secat Gemmological Bureau, The Netherlands  - Welcome (English)